Backend là “bộ não” phía sau mọi ứng dụng — xử lý logic, lưu trữ dữ liệu, xác thực người dùng. Dù bạn viết Java, Python, Node.js hay Go, các thuật ngữ backend đều chung. Hiểu chúng bằng tiếng Anh giúp bạn đọc docs nhanh hơn và communicate hiệu quả trong team quốc tế. Let’s go! ⚙️

🔹 API & Middleware

English IPA Tiếng Việt Example
API /ˌeɪ.piː.ˈaɪ/ giao diện lập trình ứng dụng — cầu nối giữa các hệ thống The mobile app calls the REST API to fetch the user’s order history.
middleware /ˈmɪdəlˌwɛr/ lớp xử lý trung gian giữa request và response Add a logging middleware to record every incoming request.
rate limiting /reɪt ˈlɪmɪtɪŋ/ giới hạn số request trong khoảng thời gian We set rate limiting to 100 requests per minute to prevent API abuse.
error handling /ˈɛrər ˈhændlɪŋ/ xử lý lỗi — bắt và phản hồi lỗi phù hợp Proper error handling returns a 404 status instead of crashing the server.

🔹 Database & ORM

English IPA Tiếng Việt Example
ORM /ˌoʊ.ɑːr.ˈɛm/ Object-Relational Mapping — ánh xạ object sang bảng DB Using an ORM like Sequelize lets you write queries in JavaScript instead of raw SQL.
migration /maɪˈɡreɪʃən/ script thay đổi cấu trúc database có kiểm soát Run the migration to add the email column to the users table.
caching /ˈkæʃɪŋ/ lưu tạm dữ liệu để truy xuất nhanh hơn We use Redis for caching frequently accessed product data.

🔹 Authentication & Session

English IPA Tiếng Việt Example
authentication /ɔːˌθɛntɪˈkeɪʃən/ xác thực — chứng minh bạn là ai The authentication flow verifies the user’s email and password before granting access.
authorization /ˌɔːθərɪˈzeɪʃən/ phân quyền — xác định bạn được làm gì After authorization check, only admin users can delete other accounts.
session /ˈsɛʃən/ phiên làm việc — lưu trạng thái đăng nhập The server creates a session after login and stores it in Redis.

🔹 Architecture Patterns

English IPA Tiếng Việt Example
queue /kjuː/ hàng đợi — xử lý task theo thứ tự Push the email sending job to the queue so it runs in the background.
worker /ˈwɜːrkər/ tiến trình chạy nền xử lý task từ queue The background worker processes image resizing jobs from the queue.
logging /ˈlɒɡɪŋ/ ghi log — lưu lại hoạt động hệ thống Enable structured logging to make it easier to search for errors in production.
dependency injection /dɪˈpɛndənsi ɪnˈdʒɛkʃən/ tiêm phụ thuộc — truyền dependency từ bên ngoài vào Use dependency injection to pass the database service into the controller for easier testing.

💡 Mẹo ghi nhớ

  • Authentication vs Authorization: Authentication = “Bạn là ai?” (kiểm tra CMND). Authorization = “Bạn được vào đâu?” (kiểm tra vé). Luôn authen trước, author sau.
  • Queue + Worker = nhà hàng: Queue = danh sách order. Worker = đầu bếp. Nhiều order thì thêm worker (scale), không cần khách đứng chờ.
  • ORM — nhớ: Object ↔ Row Mapping. Mỗi object trong code = một row trong database. Không cần viết SQL tay!

📝 Bài tập

Điền từ thích hợp vào chỗ trống:

  1. Add a ___ to check the JWT token before processing any API request.
  2. Run the database ___ to create the new orders table in production.
  3. ___ verifies who the user is, while ___ determines what they can access.
  4. Push heavy tasks like video encoding to a ___ and let a background ___ handle them.
  5. Use ___ ___ to pass services into classes instead of creating them internally.
✅ Đáp án
  1. middleware — Middleware xử lý request trước khi đến route handler
  2. migration — Migration quản lý thay đổi schema database
  3. Authentication, authorization — Authen xác thực, author phân quyền
  4. queue, worker — Queue chứa task, worker xử lý task
  5. dependency injection — DI giúp code dễ test và loosely coupled

🎯 Tổng kết

Backend development xoay quanh việc xây dựng hệ thống ổn định, bảo mật và hiệu quả. 14 thuật ngữ này là nền tảng bạn sẽ gặp hàng ngày — từ viết API, quản lý database đến thiết kế kiến trúc xử lý nền. Master chúng để tự tin hơn khi đọc docs và thảo luận technical! 🚀