Backend

“Code tự giải thích” là lời nói dối lớn nhất ngành IT. Dù code clean đến đâu, bạn vẫn cần documentation. Từ README, changelog đến API docs — cùng học các thuật ngữ để viết tài liệu như một pro! 📄 🔹 Tài liệu dự án English IPA Tiếng Việt Example README /ˈriːdmiː/ tệp giới thiệu — file đầu tiên mô tả project, cách cài đặt và sử dụng Every open-source project should have a clear README with setup instructions. changelog /ˈtʃeɪndʒlɔːɡ/ nhật ký thay đổi — file ghi lại các thay đổi qua từng phiên bản Check the changelog to see what’s new in version 3.2.0. specification /ˌspɛsɪfɪˈkeɪʃən/ đặc tả — tài liệu mô tả chi tiết yêu cầu hoặc thiết kế The API specification follows the OpenAPI 3.0 standard. wiki /ˈwɪki/ wiki — hệ thống tài liệu dạng web có thể chỉnh sửa cộng tác Our team maintains a Confluence wiki with all the onboarding guides and architecture docs. version /ˈvɜːrʒən/ phiên bản — số hiệu đánh dấu trạng thái của phần mềm tại một thời điểm We’re currently on version 2.4.1 — the next major release will be 3.0. 🔹 Sơ đồ & Thiết kế English IPA Tiếng Việt Example diagram /ˈdaɪəɡræm/ sơ đồ — hình vẽ minh họa kiến trúc hoặc quy trình I drew a system diagram to show how the microservices communicate with each other. sequence diagram /ˈsiːkwəns ˈdaɪəɡræm/ sơ đồ tuần tự — sơ đồ thể hiện thứ tự tương tác giữa các thành phần The sequence diagram shows the request flow from the client to the database and back. flowchart /ˈfloʊtʃɑːrt/ lưu đồ — sơ đồ thể hiện các bước trong một quy trình We created a flowchart to document the user registration process step by step. architecture decision record /ˈɑːrkɪtɛktʃər dɪˈsɪʒən ˈrɛkərd/ bản ghi quyết định kiến trúc — tài liệu ghi lại lý do chọn giải pháp kỹ thuật We wrote an architecture decision record explaining why we chose Kafka over RabbitMQ. 🔹 Tài liệu vận hành English IPA Tiếng Việt Example API docs /eɪ piː aɪ dɑːks/ tài liệu API — tài liệu mô tả endpoints, request/response của API Our API docs are auto-generated from Swagger annotations in the code. runbook /ˈrʌnbʊk/ sổ tay vận hành — hướng dẫn từng bước xử lý sự cố hoặc tác vụ vận hành The on-call engineer followed the runbook to restart the crashed service in under 5 minutes. deprecation notice /ˌdɛprɪˈkeɪʃən ˈnoʊtɪs/ thông báo ngưng hỗ trợ — thông báo một tính năng sẽ bị loại bỏ We published a deprecation notice giving users 6 months to migrate from API v1 to v2. 💡 Mẹo ghi nhớ README = Tấm danh thiếp: README là thứ đầu tiên người ta đọc khi vào repo. README tốt = first impression tốt. Luôn có: What, Why, How to install, How to use. ADR (Architecture Decision Record): Khi ai hỏi “tại sao dùng Kafka mà không dùng RabbitMQ?”, ADR trả lời thay bạn. Viết ADR = save future-you khỏi phải giải thích lại. Runbook vs README: README = “project này là gì, dùng sao”. Runbook = “server sập thì làm gì”. README cho developer, Runbook cho ops/on-call. 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

“Move fast and break things” nghe cool, nhưng để lại một đống technical debt thì không cool chút nào. Mọi team đều phải đối mặt với nợ kỹ thuật — vấn đề là biết gọi tên nó và có kế hoạch trả nợ. Cùng học thuật ngữ nhé! 💳 🔹 Code cũ & Cải thiện English IPA Tiếng Việt Example legacy code /ˈlɛɡəsi koʊd/ code cũ — code lâu đời, khó maintain, thiếu test The legacy code was written 8 years ago in PHP 5 with no unit tests. refactor /ˌriːˈfæktər/ tái cấu trúc — cải thiện code mà không thay đổi behavior We spent two sprints to refactor the payment module and add proper error handling. deprecate /ˈdɛprɪkeɪt/ ngưng hỗ trợ — đánh dấu sẽ bị loại bỏ trong tương lai The v1 API has been deprecated — please migrate to v2 before December. migration /maɪˈɡreɪʃən/ di chuyển — chuyển đổi hệ thống/dữ liệu sang platform mới The database migration from MySQL to PostgreSQL took three months to complete. 🔹 Giải pháp tạm thời English IPA Tiếng Việt Example workaround /ˈwɜːrkəˌraʊnd/ giải pháp tạm — cách xử lý tạm thời khi chưa có fix chính thức We implemented a workaround by caching the response to avoid the slow query. hack /hæk/ mẹo tạm — code xấu nhưng chạy được, cần sửa lại sau This is a dirty hack — it works for now but we need a proper solution next sprint. TODO /tuː duː/ ghi chú việc cần làm — đánh dấu code cần quay lại sửa There are 147 TODO comments in the codebase that nobody has addressed. 🔹 Đo lường & Tương thích English IPA Tiếng Việt Example tech debt ratio /tɛk dɛt ˈreɪʃioʊ/ tỷ lệ nợ kỹ thuật — chỉ số đo mức nợ kỹ thuật so với cost SonarQube reports a tech debt ratio of 12%, which means significant remediation effort is needed. code smell /koʊd smɛl/ mùi code — dấu hiệu code có vấn đề tiềm ẩn Long methods and deep nesting are common code smells that indicate poor design. maintainability /meɪnˌteɪnəˈbɪləti/ khả năng bảo trì — mức độ dễ dàng sửa đổi và mở rộng code High test coverage and clean architecture improve the maintainability of the system. backward compatible /ˈbækwərd kəmˈpætəbl/ tương thích ngược — phiên bản mới vẫn hoạt động với phiên bản cũ The new API version is backward compatible, so existing clients don’t need to change anything. breaking change /ˈbreɪkɪŋ tʃeɪndʒ/ thay đổi phá vỡ — thay đổi làm hỏng code/tính năng hiện tại Renaming the user_id field to userId is a breaking change for all API consumers. 💡 Mẹo ghi nhớ Technical Debt = Nợ tài chính: Viết code nhanh = vay tiền (được lợi ngắn hạn). Không refactor = trả lãi (tốn thời gian maintain). Để quá lâu = phá sản (rewrite toàn bộ). Workaround vs Hack: Workaround = cách đi vòng hợp lý khi đường chính bị chặn. Hack = “cứ nhét vào cho chạy đã, tính sau”. Cả hai đều tạm, nhưng hack rủi ro hơn nhiều. Breaking change vs Backward compatible: Breaking = “update xong là hỏng”. Backward compatible = “update thoải mái, cái cũ vẫn chạy”. Luôn ưu tiên backward compatible khi thiết kế API! 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Data is the new oil — nhưng dầu thô thì cần lọc. Data Engineering là nghệ thuật thu thập, xử lý và lưu trữ dữ liệu ở quy mô lớn. Dù bạn là backend hay fullstack, hiểu các thuật ngữ data engineering giúp bạn thiết kế hệ thống xử lý dữ liệu tốt hơn. Let’s explore! 🛢️ 🔹 Luồng xử lý dữ liệu English IPA Tiếng Việt Example ETL /ˌiːtiːˈɛl/ Extract-Transform-Load — quy trình trích xuất, biến đổi và nạp dữ liệu The nightly ETL job extracts data from 5 sources, transforms it, and loads into the warehouse. pipeline /ˈpaɪplaɪn/ đường ống dữ liệu — chuỗi các bước xử lý tự động The data pipeline processes 10 million events per hour from Kafka to BigQuery. ingestion /ɪnˈdʒɛstʃən/ nạp dữ liệu — đưa raw data vào hệ thống The ingestion layer collects clickstream data from the website in real time. transformation /ˌtrænsfərˈmeɪʃən/ biến đổi dữ liệu — chuyển đổi format hoặc cấu trúc During transformation, we clean null values and convert timestamps to UTC. 🔹 Lưu trữ dữ liệu English IPA Tiếng Việt Example data lake /ˈdeɪtə leɪk/ hồ dữ liệu — lưu trữ dữ liệu thô ở mọi format Raw JSON logs are stored in the data lake on S3 before being processed. data warehouse /ˈdeɪtə ˈwɛrhaʊs/ kho dữ liệu — lưu trữ dữ liệu đã xử lý, tối ưu cho phân tích The analytics team queries the data warehouse to generate monthly revenue reports. schema /ˈskiːmə/ lược đồ — cấu trúc định nghĩa format dữ liệu Define the schema before ingestion to ensure consistent data types across tables. partitioning /pɑːrˈtɪʃənɪŋ/ phân vùng — chia dữ liệu thành phần nhỏ để query nhanh hơn We use date-based partitioning so queries only scan relevant time ranges. 🔹 Xử lý & Quản trị English IPA Tiếng Việt Example batch processing /bætʃ ˈprɑːsɛsɪŋ/ xử lý theo lô — chạy trên tập dữ liệu lớn theo lịch The batch processing job runs every night at 2 AM to aggregate daily metrics. stream processing /striːm ˈprɑːsɛsɪŋ/ xử lý luồng — xử lý dữ liệu ngay khi nó đến We use Apache Flink for stream processing to detect fraud in real time. catalog /ˈkætəlɔːɡ/ danh mục dữ liệu — nơi quản lý metadata của toàn bộ dataset The data catalog helps analysts discover which tables contain customer information. lineage /ˈlɪniɪdʒ/ dòng dõi dữ liệu — theo dõi nguồn gốc và quá trình biến đổi Data lineage shows that the revenue column originates from the payments table after three transformations. 💡 Mẹo ghi nhớ Data Lake vs Data Warehouse: Lake = hồ nước tự nhiên (data thô, mọi format, rẻ). Warehouse = kho hàng ngăn nắp (data đã clean, có schema, tối ưu cho query). Thường dùng cả hai: lake → transform → warehouse. Batch vs Stream: Batch = giặt đồ theo lịch (gom lại rồi giặt). Stream = nước chảy liên tục (xử lý ngay khi đến). Chọn batch khi không cần real-time, stream khi cần phản ứng nhanh. ETL: Nhớ theo thứ tự: Extract (lấy ra) → Transform (biến đổi) → Load (nạp vào). Đây là flow cơ bản nhất của mọi data pipeline. 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Mobile app đang chiếm hơn 50% traffic internet toàn cầu. Dù bạn là web developer hay backend, sớm muộn cũng sẽ phải làm việc với mobile team. Hiểu đúng thuật ngữ giúp bạn communicate hiệu quả và chọn đúng tech stack. Let’s go! 📱 🔹 Loại ứng dụng English IPA Tiếng Việt Example native /ˈneɪtɪv/ ứng dụng gốc — viết bằng ngôn ngữ riêng của platform A native iOS app built with Swift gives the best performance and UX. hybrid /ˈhaɪbrɪd/ lai — kết hợp web và native trong cùng một app The team chose a hybrid approach using Ionic to reuse existing web code. cross-platform /krɔːs ˈplætfɔːrm/ đa nền tảng — một codebase chạy trên nhiều OS React Native enables cross-platform development with a single JavaScript codebase. responsive /rɪˈspɑːnsɪv/ đáp ứng — tự điều chỉnh giao diện theo kích thước màn hình Make sure the landing page is responsive so it looks good on both mobile and desktop. 🔹 Tính năng & Tương tác English IPA Tiếng Việt Example push notification /pʊʃ ˌnoʊtɪfɪˈkeɪʃən/ thông báo đẩy — tin nhắn gửi đến thiết bị ngay cả khi app không mở Enable push notifications to alert users when their order has been shipped. deep link /diːp lɪŋk/ liên kết sâu — URL mở thẳng đến màn hình cụ thể trong app The marketing email uses a deep link to take users directly to the product page in the app. gesture /ˈdʒɛstʃər/ cử chỉ — thao tác chạm/vuốt trên màn hình Implement a swipe gesture to let users delete items from the list. WebView /ˈwɛbvjuː/ trình duyệt nhúng — hiển thị nội dung web bên trong native app The terms and conditions page is loaded in a WebView instead of a native screen. 🔹 Phát triển & Phân phối English IPA Tiếng Việt Example app store /æp stɔːr/ cửa hàng ứng dụng — nơi phân phối app (Apple/Google) Submit the new version to the app store and wait for the review process. APK /ˌeɪ.piːˈkeɪ/ Android Package — file cài đặt ứng dụng Android Share the debug APK with the QA team for testing before release. IPA /ˌaɪ.piːˈeɪ/ iOS App Archive — file cài đặt ứng dụng iOS Upload the IPA file to TestFlight so beta testers can install it. offline-first /ˈɔːflaɪn fɜːrst/ ưu tiên hoạt động offline — app hoạt động tốt khi không có mạng The note-taking app follows an offline-first approach, syncing data when connection returns. hot reload /hɑːt rɪˈloʊd/ tải nóng — cập nhật code ngay lập tức không cần restart app Flutter’s hot reload lets you see UI changes in under a second during development. 💡 Mẹo ghi nhớ Native vs Hybrid vs Cross-platform: Native = đồ may đo (đẹp nhất, đắt nhất). Hybrid = web nhét vào khung native. Cross-platform = một bộ code chạy khắp nơi (React Native, Flutter). APK vs IPA: APK = Android, IPA = iOS. Nhớ: APK → Android, IPA → iPhone. Deep link vs URL: URL mở trên browser, deep link mở thẳng trong app. Cùng format nhưng khác destination! 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

AI và Machine Learning đang len lỏi vào mọi sản phẩm — từ recommendation system đến chatbot. Dù bạn không làm ML full-time, việc hiểu các thuật ngữ cơ bản giúp bạn giao tiếp với data team và đọc hiểu tài liệu AI dễ dàng hơn. Let’s dive in! 🤖 🔹 Khái niệm nền tảng English IPA Tiếng Việt Example model /ˈmɑːdl/ mô hình — chương trình đã được huấn luyện để dự đoán We deployed the trained model to production for real-time predictions. training /ˈtreɪnɪŋ/ huấn luyện — quá trình cho model học từ dữ liệu The training phase took 12 hours on a GPU cluster with 1 million samples. inference /ˈɪnfərəns/ suy luận — dùng model đã train để dự đoán kết quả mới After training, the inference time is only 50 milliseconds per request. dataset /ˈdeɪtəˌsɛt/ tập dữ liệu dùng để huấn luyện hoặc đánh giá model We split the dataset into 80% training and 20% testing. 🔹 Đánh giá hiệu suất English IPA Tiếng Việt Example accuracy /ˈækjərəsi/ độ chính xác — tỷ lệ dự đoán đúng trên tổng số The classification accuracy reached 95% on the test set. precision /prɪˈsɪʒən/ độ chính xác dương — tỷ lệ dự đoán positive thực sự đúng High precision means fewer false positives in spam detection. recall /rɪˈkɔːl/ độ phủ — tỷ lệ tìm được các trường hợp positive thực tế We need high recall for fraud detection so we don’t miss any fraudulent transactions. epoch /ˈiːpɑːk/ vòng lặp — một lần duyệt qua toàn bộ dataset khi training The model converged after 50 epochs of training on the full dataset. 🔹 Vấn đề thường gặp English IPA Tiếng Việt Example overfitting /ˈoʊvərˌfɪtɪŋ/ quá khớp — model học thuộc data thay vì học pattern The model shows overfitting — 99% accuracy on training but only 60% on test data. underfitting /ˈʌndərˌfɪtɪŋ/ chưa khớp — model quá đơn giản, không nắm được pattern Underfitting occurs when the model is too simple to capture the underlying trends. feature /ˈfiːtʃər/ đặc trưng — biến đầu vào của model We engineered 20 features from raw user data including age, location, and click history. label /ˈleɪbl/ nhãn — giá trị đầu ra mà model cần dự đoán Each image in the dataset has a label indicating whether it contains a cat or a dog. 🔹 Kiến trúc nâng cao English IPA Tiếng Việt Example neural network /ˈnʊrəl ˈnɛtwɜːrk/ mạng nơ-ron — mô hình mô phỏng cấu trúc não bộ The neural network has three hidden layers with 256 neurons each. deep learning /diːp ˈlɜːrnɪŋ/ học sâu — ML dùng neural network nhiều lớp Deep learning models require large datasets and powerful GPUs to train effectively. 💡 Mẹo ghi nhớ Overfitting vs Underfitting: Overfitting = học thuộc lòng (điểm cao ở nhà, thi rớt). Underfitting = không chịu học (điểm thấp cả hai). Cần balance ở giữa! Precision vs Recall: Precision = “trong số tôi nói positive, bao nhiêu đúng?”. Recall = “trong số thực sự positive, tôi tìm được bao nhiêu?”. Spam filter cần precision cao, phát hiện ung thư cần recall cao. Feature vs Label: Feature = câu hỏi (input), Label = đáp án (output). Training = cho model xem câu hỏi + đáp án để nó tự học cách trả lời. 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

System Design là chủ đề “khó nhằn” nhất trong phỏng vấn senior — và cũng là kiến thức cốt lõi để xây dựng hệ thống phục vụ hàng triệu người dùng. Hiểu thuật ngữ system design bằng tiếng Anh giúp bạn tự tin khi đọc engineering blog của Netflix, Uber, hay khi ngồi vào bàn phỏng vấn. Ready? 🧠 🔹 CAP & Core Properties English IPA Tiếng Việt Example scalability /ˌskeɪləˈbɪləti/ khả năng mở rộng hệ thống khi tải tăng Horizontal scalability lets us add more servers to handle traffic spikes during Black Friday. availability /əˌveɪləˈbɪləti/ tính sẵn sàng — hệ thống luôn hoạt động Our SLA guarantees 99.99% availability, meaning less than 53 minutes of downtime per year. consistency /kənˈsɪstənsi/ tính nhất quán — mọi node trả về cùng dữ liệu Strong consistency ensures all users see the same account balance at the same time. partition tolerance /pɑːrˈtɪʃən ˈtɒlərəns/ chịu lỗi phân vùng — hoạt động dù mạng bị chia cắt Partition tolerance means the system continues to operate even if communication between nodes is lost. CAP theorem /kæp ˈθɪərəm/ định lý CAP — chỉ đạt được 2 trong 3: C, A, P According to the CAP theorem, our distributed database must choose between consistency and availability during a network partition. 🔹 Data Distribution English IPA Tiếng Việt Example sharding /ˈʃɑːrdɪŋ/ phân mảnh dữ liệu — chia DB thành nhiều phần nhỏ We use sharding by user ID to distribute data across 8 database servers. replication /ˌrɛplɪˈkeɪʃən/ sao chép dữ liệu — nhân bản DB để tăng độ tin cậy Database replication keeps a standby copy that takes over if the primary server fails. database indexing /ˈdeɪtəbeɪs ˈɪndɛksɪŋ/ đánh chỉ mục — tăng tốc truy vấn database Adding database indexing on the email column reduced the query time from 3 seconds to 10 milliseconds. 🔹 Performance & Caching English IPA Tiếng Việt Example caching /ˈkæʃɪŋ/ bộ nhớ đệm — lưu tạm kết quả để phục vụ nhanh hơn Add a Redis caching layer to serve popular product pages without hitting the database. CDN /ˌsiː.diː.ˈɛn/ Content Delivery Network — mạng phân phối nội dung toàn cầu Serve static assets through a CDN so users in Asia get fast load times from nearby edge servers. load balancing /loʊd ˈbælənsɪŋ/ cân bằng tải — phân phối request đều giữa các server Use load balancing with round-robin to distribute traffic evenly across 4 application servers. 🔹 Async Communication English IPA Tiếng Việt Example message queue /ˈmɛsɪdʒ kjuː/ hàng đợi tin nhắn — giao tiếp bất đồng bộ giữa services Send order events to a message queue so the notification service processes them independently. rate limiting /reɪt ˈlɪmɪtɪŋ/ giới hạn tần suất — kiểm soát số request mỗi giây Implement rate limiting at the API gateway to prevent a single client from overwhelming the system. 💡 Mẹo ghi nhớ CAP Theorem = “chọn 2 bỏ 1”: Consistency, Availability, Partition tolerance. Trong distributed system, khi mạng lỗi (P luôn xảy ra), bạn phải chọn C hoặc A. MongoDB chọn CP, Cassandra chọn AP. Sharding vs Replication: Sharding = chia pizza cho nhiều bàn (mỗi bàn một phần khác nhau). Replication = photocopy pizza (mỗi bàn một bản giống hệt). Sharding để scale, replication để backup. CDN = chuỗi cửa hàng tiện lợi: Thay vì mua hàng ở kho trung tâm (origin server), bạn mua ở cửa hàng gần nhà (edge server). Nhanh hơn nhiều! 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Microservices là kiến trúc mà hầu hết các hệ thống lớn đều đang dùng — Netflix, Uber, Grab đều chạy hàng trăm microservice. Nhưng đi kèm với đó là hàng loạt thuật ngữ phức tạp. Hiểu chúng bằng tiếng Anh giúp bạn đọc hiểu system design, tham gia architecture discussion, và phỏng vấn senior position. Let’s explore! 🏗️ 🔹 Core Concepts English IPA Tiếng Việt Example service /ˈsɜːrvɪs/ dịch vụ — đơn vị độc lập xử lý một chức năng The payment service handles all billing and transaction logic independently. gateway /ˈɡeɪtweɪ/ cổng vào — điểm tiếp nhận mọi request từ client The API gateway routes requests to the correct microservice based on the URL path. bounded context /ˈbaʊndɪd ˈkɒntɛkst/ ngữ cảnh giới hạn — phạm vi riêng của mỗi service Each microservice operates within its own bounded context with its own database. idempotent /ˌaɪdɪmˈpoʊtənt/ bất biến kết quả — gọi nhiều lần cho cùng kết quả Make the payment API idempotent so retrying a failed request doesn’t charge the user twice. 🔹 Resilience Patterns English IPA Tiếng Việt Example circuit breaker /ˈsɜːrkɪt ˈbreɪkər/ ngắt mạch — tạm dừng gọi service lỗi để tránh cascading failure The circuit breaker opens after 5 consecutive failures and stops calling the downstream service. saga pattern /ˈsɑːɡə ˈpætərn/ mẫu saga — quản lý transaction phân tán qua chuỗi event We use the saga pattern to coordinate the order, payment, and shipping services in a distributed transaction. eventual consistency /ɪˈvɛntʃuəl kənˈsɪstənsi/ nhất quán cuối cùng — dữ liệu sẽ đồng bộ sau một khoảng thời gian With eventual consistency, the inventory count may lag a few seconds behind the actual stock. 🔹 Communication & Data English IPA Tiếng Việt Example event sourcing /ɪˈvɛnt ˈsɔːrsɪŋ/ lưu trữ mọi thay đổi dưới dạng chuỗi event With event sourcing, we can rebuild the account balance by replaying all transaction events. CQRS /ˌsiː.kjuː.ɑːr.ˈɛs/ Command Query Responsibility Segregation — tách đọc và ghi CQRS uses separate models for reading data and writing data to optimize performance. distributed tracing /dɪˈstrɪbjuːtɪd ˈtreɪsɪŋ/ theo dõi request xuyên suốt nhiều service Use distributed tracing with Jaeger to track a request as it flows through 10 different services. 🔹 Infrastructure English IPA Tiếng Việt Example service mesh /ˈsɜːrvɪs mɛʃ/ lưới dịch vụ — quản lý giao tiếp giữa các service Deploy Istio as a service mesh to handle load balancing, encryption, and observability between services. sidecar /ˈsaɪdkɑːr/ container phụ chạy cạnh service chính The sidecar proxy handles TLS termination and metrics collection for each service pod. 💡 Mẹo ghi nhớ Circuit Breaker = cầu dao điện: Khi quá tải (service lỗi liên tục), cầu dao ngắt để bảo vệ hệ thống. Sau một lúc thử đóng lại (half-open state). Saga = câu chuyện dài nhiều chương: Mỗi service là một chương, nếu chương nào thất bại thì phải “undo” các chương trước đó (compensation). CQRS — nhớ: Command = viết (thay đổi data), Query = đọc (lấy data). Tách riêng vì đọc và ghi có nhu cầu khác nhau (đọc cần nhanh, ghi cần đúng). 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Backend là “bộ não” phía sau mọi ứng dụng — xử lý logic, lưu trữ dữ liệu, xác thực người dùng. Dù bạn viết Java, Python, Node.js hay Go, các thuật ngữ backend đều chung. Hiểu chúng bằng tiếng Anh giúp bạn đọc docs nhanh hơn và communicate hiệu quả trong team quốc tế. Let’s go! ⚙️ 🔹 API & Middleware English IPA Tiếng Việt Example API /ˌeɪ.piː.ˈaɪ/ giao diện lập trình ứng dụng — cầu nối giữa các hệ thống The mobile app calls the REST API to fetch the user’s order history. middleware /ˈmɪdəlˌwɛr/ lớp xử lý trung gian giữa request và response Add a logging middleware to record every incoming request. rate limiting /reɪt ˈlɪmɪtɪŋ/ giới hạn số request trong khoảng thời gian We set rate limiting to 100 requests per minute to prevent API abuse. error handling /ˈɛrər ˈhændlɪŋ/ xử lý lỗi — bắt và phản hồi lỗi phù hợp Proper error handling returns a 404 status instead of crashing the server. 🔹 Database & ORM English IPA Tiếng Việt Example ORM /ˌoʊ.ɑːr.ˈɛm/ Object-Relational Mapping — ánh xạ object sang bảng DB Using an ORM like Sequelize lets you write queries in JavaScript instead of raw SQL. migration /maɪˈɡreɪʃən/ script thay đổi cấu trúc database có kiểm soát Run the migration to add the email column to the users table. caching /ˈkæʃɪŋ/ lưu tạm dữ liệu để truy xuất nhanh hơn We use Redis for caching frequently accessed product data. 🔹 Authentication & Session English IPA Tiếng Việt Example authentication /ɔːˌθɛntɪˈkeɪʃən/ xác thực — chứng minh bạn là ai The authentication flow verifies the user’s email and password before granting access. authorization /ˌɔːθərɪˈzeɪʃən/ phân quyền — xác định bạn được làm gì After authorization check, only admin users can delete other accounts. session /ˈsɛʃən/ phiên làm việc — lưu trạng thái đăng nhập The server creates a session after login and stores it in Redis. 🔹 Architecture Patterns English IPA Tiếng Việt Example queue /kjuː/ hàng đợi — xử lý task theo thứ tự Push the email sending job to the queue so it runs in the background. worker /ˈwɜːrkər/ tiến trình chạy nền xử lý task từ queue The background worker processes image resizing jobs from the queue. logging /ˈlɒɡɪŋ/ ghi log — lưu lại hoạt động hệ thống Enable structured logging to make it easier to search for errors in production. dependency injection /dɪˈpɛndənsi ɪnˈdʒɛkʃən/ tiêm phụ thuộc — truyền dependency từ bên ngoài vào Use dependency injection to pass the database service into the controller for easier testing. 💡 Mẹo ghi nhớ Authentication vs Authorization: Authentication = “Bạn là ai?” (kiểm tra CMND). Authorization = “Bạn được vào đâu?” (kiểm tra vé). Luôn authen trước, author sau. Queue + Worker = nhà hàng: Queue = danh sách order. Worker = đầu bếp. Nhiều order thì thêm worker (scale), không cần khách đứng chờ. ORM — nhớ: Object ↔ Row Mapping. Mỗi object trong code = một row trong database. Không cần viết SQL tay! 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Bảo mật không phải việc riêng của team security — mọi developer đều cần hiểu. Một lỗ hổng XSS hay SQL injection có thể khiến cả hệ thống bị hack. Hiểu thuật ngữ security bằng tiếng Anh giúp bạn viết code an toàn hơn và communicate rõ ràng hơn với team. Let’s go! 🔒 🔹 Mã hóa & Token English IPA Tiếng Việt Example encryption /ɪnˈkrɪpʃən/ mã hóa dữ liệu We use AES-256 encryption to protect sensitive data at rest. decryption /diːˈkrɪpʃən/ giải mã dữ liệu The server performs decryption using the private key to read the message. hash /hæʃ/ băm — chuyển dữ liệu thành chuỗi cố định, không thể đảo ngược We store password hashes using bcrypt instead of plain text. token /ˈtoʊkən/ mã xác thực tạm thời The API returns an access token after successful login. 🔹 Xác thực & Ủy quyền English IPA Tiếng Việt Example OAuth /oʊ.ɔːθ/ giao thức ủy quyền mở Users can sign in with Google using OAuth 2.0 without sharing their password. JWT /dʒɒt/ JSON Web Token — token mang thông tin xác thực The JWT contains the user ID and expiration time, signed with a secret key. certificate /sərˈtɪfɪkət/ chứng chỉ số — xác minh danh tính server The SSL certificate expired, causing browsers to show a security warning. 🔹 Lỗ hổng phổ biến English IPA Tiếng Việt Example XSS /ˌɛks.ɛs.ˈɛs/ Cross-Site Scripting — chèn script độc hại Sanitize all user input to prevent XSS attacks on the frontend. SQL injection /ˌɛs.kjuː.ˈɛl ɪnˈdʒɛkʃən/ chèn mã SQL độc hại vào truy vấn Always use parameterized queries to prevent SQL injection. CSRF /ˈsiː.sɜːrf/ Cross-Site Request Forgery — giả mạo request từ site khác Add a CSRF token to every form to prevent unauthorized submissions. CORS /kɔːrz/ Cross-Origin Resource Sharing — kiểm soát truy cập cross-domain Configure CORS headers to allow requests only from your frontend domain. 🔹 Phòng thủ & Kiểm tra English IPA Tiếng Việt Example vulnerability /ˌvʌlnərəˈbɪləti/ lỗ hổng bảo mật The security scan found a critical vulnerability in the authentication module. penetration testing /ˌpɛnəˈtreɪʃən ˈtɛstɪŋ/ kiểm thử xâm nhập We hired a firm to perform penetration testing before the product launch. patch /pætʃ/ bản vá lỗi Apply the security patch immediately to fix the remote code execution vulnerability. 💡 Mẹo ghi nhớ Encryption vs Hashing: Encryption = khóa tủ (có chìa mở lại). Hashing = xay thịt (không thể “un-xay” lại). Password phải hash (không cần giải mã), còn tin nhắn phải encrypt (cần đọc lại). XSS vs CSRF: XSS = hacker chèn script vào website bạn. CSRF = hacker lừa browser bạn gửi request đến website khác mà bạn đang login. Cả hai đều nguy hiểm! JWT đọc là “jot” (không phải J-W-T) — đây là cách phát âm chính thức từ RFC 7519. 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Trong thế giới microservices và web hiện đại, API là cách các hệ thống “nói chuyện” với nhau. Dù bạn build frontend gọi API hay backend expose API, hiểu thuật ngữ bằng tiếng Anh là bắt buộc. Cùng học 15 từ vựng quan trọng nhất nhé! 🔌 🔹 Cơ bản về Request/Response English IPA Tiếng Việt Example endpoint /ˈɛndpɔɪnt/ điểm truy cập API The /api/users endpoint returns a list of all registered users. request /rɪˈkwɛst/ yêu cầu gửi đến server The client sends a GET request to fetch the user profile. response /rɪˈspɒns/ phản hồi từ server The response includes a 200 status code and the JSON data. method /ˈmɛθəd/ phương thức HTTP (GET, POST, PUT, DELETE) Use the POST method to create a new resource on the server. 🔹 Cấu trúc dữ liệu truyền tải English IPA Tiếng Việt Example header /ˈhɛdər/ phần đầu request/response chứa metadata Set the Authorization header to include the Bearer token. body /ˈbɒdi/ phần thân chứa dữ liệu chính The POST request body contains the user’s name and email in JSON format. payload /ˈpeɪloʊd/ dữ liệu chính được truyền đi Keep the payload small to reduce response time for mobile clients. middleware /ˈmɪdəlwɛr/ lớp xử lý trung gian The authentication middleware checks the token before reaching the controller. 🔹 Bảo mật & Kiểm soát English IPA Tiếng Việt Example authentication /ɔːˌθɛntɪˈkeɪʃən/ xác thực danh tính The API requires authentication via an API key or OAuth token. rate limiting /reɪt ˈlɪmɪtɪŋ/ giới hạn số request trong thời gian nhất định We set rate limiting to 100 requests per minute per user to prevent abuse. pagination /ˌpædʒɪˈneɪʃən/ phân trang kết quả Use pagination with page and limit params to avoid returning 10,000 rows at once. versioning /ˈvɜːrʒənɪŋ/ quản lý phiên bản API We use URL-based versioning like /api/v2/users to maintain backward compatibility. 🔹 Mở rộng & Tích hợp English IPA Tiếng Việt Example webhook /ˈwɛbhʊk/ callback URL nhận thông báo tự động Stripe sends a webhook to our server whenever a payment is completed. GraphQL /ɡræf.kjuː.ˈɛl/ ngôn ngữ truy vấn API linh hoạt With GraphQL, the client can request exactly the fields it needs. SDK /ˌɛs.diː.ˈkeɪ/ Software Development Kit — bộ công cụ phát triển Install the AWS SDK to interact with S3 and DynamoDB from your Node.js app. 💡 Mẹo ghi nhớ Endpoint nghĩ như địa chỉ nhà — mỗi endpoint là một “địa chỉ” cụ thể trên server mà bạn gửi request đến. Header vs Body: Header = thông tin trên bao thư (người gửi, loại thư). Body = nội dung bên trong thư. Header mang metadata, body mang data thật. Webhook vs API call: API call = bạn gọi điện hỏi “có gì mới không?”. Webhook = bạn đăng ký nhận thông báo, khi có gì mới thì hệ thống tự gọi cho bạn. Webhook tiết kiệm hơn nhiều! 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...