Networking

Dù bạn là frontend hay backend developer, networking là nền tảng mà mọi thứ trên internet đều dựa vào. Hiểu rõ thuật ngữ mạng bằng tiếng Anh giúp bạn debug nhanh hơn, đọc docs chuẩn hơn, và tự tin hơn khi discuss kiến trúc hệ thống. Cùng mình khám phá 15 từ vựng quan trọng nhất nhé! 🌐 🔹 Giao thức cơ bản English IPA Tiếng Việt Example TCP /ˌtiː.siː.ˈpiː/ Transmission Control Protocol — giao thức truyền tin cậy TCP ensures all packets arrive in the correct order. UDP /ˌjuː.diː.ˈpiː/ User Datagram Protocol — giao thức truyền nhanh, không đảm bảo Video streaming uses UDP because speed matters more than reliability. IP address /ˌaɪ.ˈpiː əˈdrɛs/ địa chỉ IP — định danh thiết bị trên mạng Each server has a unique IP address to receive incoming traffic. port /pɔːrt/ cổng kết nối mạng The web server listens on port 80 for HTTP and 443 for HTTPS. 🔹 DNS & Truy cập web English IPA Tiếng Việt Example DNS /ˌdiː.en.ˈɛs/ Domain Name System — hệ thống phân giải tên miền DNS translates domain names like google.com into IP addresses. HTTP /ˌeɪtʃ.tiː.tiː.ˈpiː/ HyperText Transfer Protocol — giao thức truyền tải web The browser sends an HTTP request to fetch the webpage. HTTPS /ˌeɪtʃ.tiː.tiː.piː.ˈɛs/ HTTP Secure — HTTP có mã hóa SSL/TLS Always use HTTPS in production to encrypt data in transit. SSL/TLS /ˌɛs.ɛs.ˈɛl ˌtiː.ɛl.ˈɛs/ giao thức mã hóa kết nối We renewed the SSL/TLS certificate before it expired. 🔹 Hạ tầng mạng English IPA Tiếng Việt Example firewall /ˈfaɪərwɔːl/ tường lửa — lọc traffic vào/ra The firewall blocks all incoming traffic except port 443. load balancer /loʊd ˈbælənsər/ bộ cân bằng tải Our load balancer distributes requests across three backend servers. proxy /ˈprɒksi/ máy chủ trung gian (phía client) The company uses a proxy to filter outbound web requests. reverse proxy /rɪˈvɜːrs ˈprɒksi/ proxy ngược (phía server) Nginx acts as a reverse proxy in front of our application servers. 🔹 Hiệu năng mạng English IPA Tiếng Việt Example CDN /ˌsiː.diː.ˈɛn/ Content Delivery Network — mạng phân phối nội dung We serve static assets through a CDN to reduce page load time globally. latency /ˈleɪtənsi/ độ trễ mạng The latency between our server in Tokyo and users in Vietnam is about 50ms. bandwidth /ˈbændwɪdθ/ băng thông — dung lượng truyền tải We upgraded our bandwidth to handle the traffic spike during Black Friday. 💡 Mẹo ghi nhớ TCP vs UDP: TCP giống gửi thư bảo đảm (chậm nhưng chắc chắn đến). UDP giống hét qua cửa sổ (nhanh nhưng có thể mất). Video call dùng UDP vì mất 1-2 frame không sao, nhưng chuyển tiền phải dùng TCP! Proxy vs Reverse Proxy: Proxy đứng phía client (bảo vệ người dùng). Reverse proxy đứng phía server (bảo vệ server). Nhớ: “reverse” = đảo ngược vị trí. Latency vs Bandwidth: Latency = thời gian nước chảy từ đầu ống đến cuối ống. Bandwidth = độ rộng của ống. Ống to mà dài thì vẫn chậm! 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Mọi ứng dụng web đều cần hai thứ: DNS (để người dùng tìm thấy bạn) và API (để các service nói chuyện với nhau). AWS cung cấp Route 53 cho DNS và API Gateway cho quản lý API. Nắm vững thuật ngữ tiếng Anh của cả hai sẽ giúp bạn thiết kế và vận hành hệ thống tốt hơn. 📚 Bảng Từ Vựng 🔹 Route 53 — DNS English IPA Tiếng Việt Example hosted zone /ˈhoʊstɪd zoʊn/ vùng lưu trữ DNS (chứa records của domain) Create a hosted zone for your domain to manage all DNS records in Route 53. record set /ˈrekərd set/ bộ bản ghi DNS Add an A record set pointing your domain to the load balancer’s IP address. alias /ˈeɪliəs/ bản ghi alias (trỏ đến tài nguyên AWS) Use an alias record to point the domain to the CloudFront distribution — it’s free and faster. health check /helθ tʃek/ kiểm tra sức khoẻ (endpoint monitoring) Route 53 runs a health check every 30 seconds to verify the primary server is responding. routing policy /ˈruːtɪŋ ˈpɑːləsi/ chính sách định tuyến (cách Route 53 trả lời DNS query) We use a weighted routing policy to send 90% of traffic to the new version and 10% to the old one. 🔹 API Gateway — Quản lý API English IPA Tiếng Việt Example stage /steɪdʒ/ giai đoạn (môi trường deploy API) Deploy the API to the “prod” stage after testing on the “dev” stage. resource /ˈriːsɔːrs/ tài nguyên (đường dẫn URL trong API) Create a new resource at /users to handle user-related API calls. method /ˈmeθəd/ phương thức (GET, POST, PUT, DELETE) Add a GET method to the /users resource to retrieve the user list. authorizer /ˈɔːθəraɪzər/ bộ xác thực (kiểm tra quyền truy cập API) The Lambda authorizer validates the JWT token before forwarding the request. throttling /ˈθrɑːtlɪŋ/ giới hạn tốc độ (rate limiting) Enable throttling to limit each client to 1000 requests per second. usage plan /ˈjuːsɪdʒ plæn/ gói sử dụng (quota + throttle cho API key) Create a usage plan that allows free-tier users 10,000 requests per month. API key /ˌeɪ piː ˈaɪ kiː/ khoá API (định danh client) Each partner receives a unique API key to track their usage and enforce quotas. integration /ˌɪntɪˈɡreɪʃən/ tích hợp (kết nối API method với backend) Set up a Lambda proxy integration so API Gateway forwards the full request to the function. 💡 Mẹo Ghi Nhớ Alias vs CNAME: Cả hai đều trỏ tên miền đến nơi khác, nhưng alias là miễn phí, nhanh hơn, và hoạt động ở zone apex (root domain). Luôn ưu tiên alias cho tài nguyên AWS. Stage = Environment: dev stage, staging stage, prod stage — giống hệt dev/staging/prod environment. Mỗi stage có URL riêng. Throttling giống cổng thu phí cao tốc: Chỉ cho qua N xe/giây. Quá giới hạn → 429 Too Many Requests. 📝 Bài Tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

VPC (Virtual Private Cloud) là nền tảng networking của AWS — mọi resource như EC2, RDS, Lambda đều chạy bên trong VPC. Nếu bạn không hiểu VPC, bạn sẽ rất khó debug khi gặp lỗi kết nối. Cùng học 13 thuật ngữ networking quan trọng nhất nhé! 🌐 🔹 Nền tảng mạng English IPA Tiếng Việt Example subnet /ˈsʌbnɛt/ mạng con — phân vùng trong VPC Place the database in a private subnet that has no direct internet access. CIDR block /ˈsaɪdər blɒk/ dải địa chỉ IP (ký hiệu CIDR) The VPC uses the CIDR block 10.0.0.0/16 which provides 65,536 IP addresses. route table /ruːt ˈteɪbl/ bảng định tuyến Add a rule to the route table to direct traffic to the internet gateway. elastic IP /ɪˈlæstɪk aɪ piː/ IP tĩnh gán cho resource Assign an elastic IP to the NAT gateway so outbound traffic uses a fixed address. 🔹 Kết nối Internet English IPA Tiếng Việt Example internet gateway /ˈɪntərnɛt ˈɡeɪtweɪ/ cổng kết nối VPC ra internet Attach an internet gateway to the VPC to allow public subnet resources to reach the internet. NAT gateway /næt ˈɡeɪtweɪ/ cổng NAT — cho private subnet ra internet Use a NAT gateway so instances in private subnets can download software updates. VPN /ˌviː.piː.ˈɛn/ kết nối mạng riêng ảo Set up a site-to-site VPN to connect the on-premises data center to the VPC. 🔹 Bảo mật mạng English IPA Tiếng Việt Example security group /sɪˈkjʊərɪti ɡruːp/ nhóm bảo mật — firewall cấp instance The security group only allows inbound traffic on ports 80 and 443. network ACL /ˈnɛtwɜːrk ˌeɪ.siː.ˈɛl/ Access Control List cấp subnet The network ACL blocks all inbound traffic from the suspicious IP range. flow logs /floʊ lɒɡz/ nhật ký lưu lượng mạng Enable VPC flow logs to investigate why the connection is being rejected. 🔹 Kết nối nâng cao English IPA Tiếng Việt Example peering /ˈpɪərɪŋ/ kết nối ngang hàng giữa 2 VPC Set up VPC peering to allow the staging VPC to communicate with the production VPC. transit gateway /ˈtrænzɪt ˈɡeɪtweɪ/ hub kết nối nhiều VPC và on-premises Use a transit gateway instead of multiple peering connections when you have more than 3 VPCs. private link /ˈpraɪvɪt lɪŋk/ kết nối riêng đến AWS service, không qua internet Access S3 via private link to keep traffic within the AWS network. 💡 Mẹo ghi nhớ Subnet = “phòng” trong một “tòa nhà” (VPC). Public subnet = phòng có cửa ra đường. Private subnet = phòng trong, chỉ đi qua sảnh (NAT gateway). Security group vs Network ACL: Security group = bảo vệ ở cửa phòng (instance-level, stateful). Network ACL = bảo vệ ở cổng tầng (subnet-level, stateless). CIDR block — đọc là “cider” 🍎. /16 = ~65k IPs, /24 = 256 IPs. Số sau dấu / càng lớn thì dải IP càng nhỏ. 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...