“Move fast and break things” nghe cool, nhưng để lại một đống technical debt thì không cool chút nào. Mọi team đều phải đối mặt với nợ kỹ thuật — vấn đề là biết gọi tên nó và có kế hoạch trả nợ. Cùng học thuật ngữ nhé! 💳

🔹 Code cũ & Cải thiện

English IPA Tiếng Việt Example
legacy code /ˈlɛɡəsi koʊd/ code cũ — code lâu đời, khó maintain, thiếu test The legacy code was written 8 years ago in PHP 5 with no unit tests.
refactor /ˌriːˈfæktər/ tái cấu trúc — cải thiện code mà không thay đổi behavior We spent two sprints to refactor the payment module and add proper error handling.
deprecate /ˈdɛprɪkeɪt/ ngưng hỗ trợ — đánh dấu sẽ bị loại bỏ trong tương lai The v1 API has been deprecated — please migrate to v2 before December.
migration /maɪˈɡreɪʃən/ di chuyển — chuyển đổi hệ thống/dữ liệu sang platform mới The database migration from MySQL to PostgreSQL took three months to complete.

🔹 Giải pháp tạm thời

English IPA Tiếng Việt Example
workaround /ˈwɜːrkəˌraʊnd/ giải pháp tạm — cách xử lý tạm thời khi chưa có fix chính thức We implemented a workaround by caching the response to avoid the slow query.
hack /hæk/ mẹo tạm — code xấu nhưng chạy được, cần sửa lại sau This is a dirty hack — it works for now but we need a proper solution next sprint.
TODO /tuː duː/ ghi chú việc cần làm — đánh dấu code cần quay lại sửa There are 147 TODO comments in the codebase that nobody has addressed.

🔹 Đo lường & Tương thích

English IPA Tiếng Việt Example
tech debt ratio /tɛk dɛt ˈreɪʃioʊ/ tỷ lệ nợ kỹ thuật — chỉ số đo mức nợ kỹ thuật so với cost SonarQube reports a tech debt ratio of 12%, which means significant remediation effort is needed.
code smell /koʊd smɛl/ mùi code — dấu hiệu code có vấn đề tiềm ẩn Long methods and deep nesting are common code smells that indicate poor design.
maintainability /meɪnˌteɪnəˈbɪləti/ khả năng bảo trì — mức độ dễ dàng sửa đổi và mở rộng code High test coverage and clean architecture improve the maintainability of the system.
backward compatible /ˈbækwərd kəmˈpætəbl/ tương thích ngược — phiên bản mới vẫn hoạt động với phiên bản cũ The new API version is backward compatible, so existing clients don’t need to change anything.
breaking change /ˈbreɪkɪŋ tʃeɪndʒ/ thay đổi phá vỡ — thay đổi làm hỏng code/tính năng hiện tại Renaming the user_id field to userId is a breaking change for all API consumers.

💡 Mẹo ghi nhớ

  • Technical Debt = Nợ tài chính: Viết code nhanh = vay tiền (được lợi ngắn hạn). Không refactor = trả lãi (tốn thời gian maintain). Để quá lâu = phá sản (rewrite toàn bộ).
  • Workaround vs Hack: Workaround = cách đi vòng hợp lý khi đường chính bị chặn. Hack = “cứ nhét vào cho chạy đã, tính sau”. Cả hai đều tạm, nhưng hack rủi ro hơn nhiều.
  • Breaking change vs Backward compatible: Breaking = “update xong là hỏng”. Backward compatible = “update thoải mái, cái cũ vẫn chạy”. Luôn ưu tiên backward compatible khi thiết kế API!

📝 Bài tập

Điền từ thích hợp vào chỗ trống:

  1. The v1 endpoint has been ___ and will be removed in the next major release.
  2. We need to ___ the authentication module — it’s become a tangled mess of if-else statements.
  3. This is just a temporary ___ until the vendor fixes the bug in their SDK.
  4. Long methods and duplicated logic are common ___ ___ that reduce code quality.
  5. Make sure the API change is ___ ___ so existing mobile apps don’t break.
✅ Đáp án
  1. deprecated — Deprecate nghĩa là đánh dấu tính năng sẽ bị loại bỏ trong tương lai
  2. refactor — Refactor là viết lại code sạch hơn mà không thay đổi chức năng
  3. workaround — Workaround là giải pháp tạm thời khi chưa có fix chính thức
  4. code smells — Code smell là dấu hiệu cho thấy code có vấn đề thiết kế tiềm ẩn
  5. backward compatible — Backward compatible đảm bảo phiên bản mới không phá vỡ client cũ

Technical debt là thực tế không thể tránh khỏi — nhưng quản lý nó thông minh thì có thể. Nắm vững 12 thuật ngữ này giúp bạn discuss về tech debt với PM và team một cách chuyên nghiệp. Pay off your debt! 💪