Backend

Database là trái tim của hầu hết mọi ứng dụng. Dù bạn dùng PostgreSQL, MySQL hay MongoDB, việc hiểu thuật ngữ database bằng tiếng Anh sẽ giúp bạn đọc docs, viết query, và communicate với team hiệu quả hơn rất nhiều. Cùng học 14 từ vựng quan trọng nhất nhé! 🗄️ 🔹 Cấu trúc dữ liệu English IPA Tiếng Việt Example schema /ˈskiːmə/ lược đồ cơ sở dữ liệu The schema defines all tables, columns, and relationships in our database. table /ˈteɪbəl/ bảng dữ liệu We created a new table called orders to store purchase history. primary key /ˈpraɪməri kiː/ khóa chính — định danh duy nhất Every primary key must be unique and not null. foreign key /ˈfɒrən kiː/ khóa ngoại — liên kết giữa các bảng The user_id foreign key in the orders table references the users table. index /ˈɪndɛks/ chỉ mục — tăng tốc truy vấn Adding an index on the email column improved query speed by 10x. 🔹 Truy vấn & Thao tác English IPA Tiếng Việt Example query /ˈkwɪəri/ truy vấn dữ liệu This query returns all users who signed up in the last 30 days. join /dʒɔɪn/ phép nối bảng We use an inner join to combine order data with customer information. transaction /trænˈzækʃən/ giao dịch — nhóm thao tác đảm bảo toàn vẹn Wrap the transfer in a transaction so both accounts update atomically. ACID /ˈæsɪd/ bộ 4 tính chất của transaction (Atomicity, Consistency, Isolation, Durability) Our database engine guarantees ACID compliance for financial transactions. 🔹 Thiết kế & Tối ưu English IPA Tiếng Việt Example normalization /ˌnɔːrməlaɪˈzeɪʃən/ chuẩn hóa dữ liệu — giảm trùng lặp After normalization, we split the address data into a separate table. migration /maɪˈɡreɪʃən/ di chuyển/thay đổi cấu trúc DB Run the migration to add the phone_number column to the users table. ORM /ˌoʊ.ɑːr.ˈɛm/ Object-Relational Mapping — ánh xạ object sang bảng Using an ORM like Sequelize lets you write queries in JavaScript instead of raw SQL. 🔹 Nâng cao English IPA Tiếng Việt Example stored procedure /stɔːrd prəˈsiːdʒər/ thủ tục lưu sẵn trong DB The stored procedure calculates monthly revenue and stores it in the reports table. trigger /ˈtrɪɡər/ trình kích hoạt — tự chạy khi có sự kiện A database trigger automatically updates the modified_at timestamp on every row change. 💡 Mẹo ghi nhớ Primary Key vs Foreign Key: Primary key = số CMND (unique cho mỗi người). Foreign key = ghi số CMND người khác vào đơn hàng để biết ai đặt. Index nghĩ như mục lục sách — không cần đọc cả cuốn, chỉ cần tra mục lục là tìm được trang cần tìm. Nhưng thêm nhiều index quá thì sách dày thêm (tốn bộ nhớ)! ACID nhớ theo câu: “A Transaction Can’t Be Incomplete Dirty” — Atomicity (toàn bộ hoặc không), Consistency (dữ liệu luôn hợp lệ), Isolation (không xung đột), Durability (lưu rồi là không mất). 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Dù bạn là frontend hay backend developer, networking là nền tảng mà mọi thứ trên internet đều dựa vào. Hiểu rõ thuật ngữ mạng bằng tiếng Anh giúp bạn debug nhanh hơn, đọc docs chuẩn hơn, và tự tin hơn khi discuss kiến trúc hệ thống. Cùng mình khám phá 15 từ vựng quan trọng nhất nhé! 🌐 🔹 Giao thức cơ bản English IPA Tiếng Việt Example TCP /ˌtiː.siː.ˈpiː/ Transmission Control Protocol — giao thức truyền tin cậy TCP ensures all packets arrive in the correct order. UDP /ˌjuː.diː.ˈpiː/ User Datagram Protocol — giao thức truyền nhanh, không đảm bảo Video streaming uses UDP because speed matters more than reliability. IP address /ˌaɪ.ˈpiː əˈdrɛs/ địa chỉ IP — định danh thiết bị trên mạng Each server has a unique IP address to receive incoming traffic. port /pɔːrt/ cổng kết nối mạng The web server listens on port 80 for HTTP and 443 for HTTPS. 🔹 DNS & Truy cập web English IPA Tiếng Việt Example DNS /ˌdiː.en.ˈɛs/ Domain Name System — hệ thống phân giải tên miền DNS translates domain names like google.com into IP addresses. HTTP /ˌeɪtʃ.tiː.tiː.ˈpiː/ HyperText Transfer Protocol — giao thức truyền tải web The browser sends an HTTP request to fetch the webpage. HTTPS /ˌeɪtʃ.tiː.tiː.piː.ˈɛs/ HTTP Secure — HTTP có mã hóa SSL/TLS Always use HTTPS in production to encrypt data in transit. SSL/TLS /ˌɛs.ɛs.ˈɛl ˌtiː.ɛl.ˈɛs/ giao thức mã hóa kết nối We renewed the SSL/TLS certificate before it expired. 🔹 Hạ tầng mạng English IPA Tiếng Việt Example firewall /ˈfaɪərwɔːl/ tường lửa — lọc traffic vào/ra The firewall blocks all incoming traffic except port 443. load balancer /loʊd ˈbælənsər/ bộ cân bằng tải Our load balancer distributes requests across three backend servers. proxy /ˈprɒksi/ máy chủ trung gian (phía client) The company uses a proxy to filter outbound web requests. reverse proxy /rɪˈvɜːrs ˈprɒksi/ proxy ngược (phía server) Nginx acts as a reverse proxy in front of our application servers. 🔹 Hiệu năng mạng English IPA Tiếng Việt Example CDN /ˌsiː.diː.ˈɛn/ Content Delivery Network — mạng phân phối nội dung We serve static assets through a CDN to reduce page load time globally. latency /ˈleɪtənsi/ độ trễ mạng The latency between our server in Tokyo and users in Vietnam is about 50ms. bandwidth /ˈbændwɪdθ/ băng thông — dung lượng truyền tải We upgraded our bandwidth to handle the traffic spike during Black Friday. 💡 Mẹo ghi nhớ TCP vs UDP: TCP giống gửi thư bảo đảm (chậm nhưng chắc chắn đến). UDP giống hét qua cửa sổ (nhanh nhưng có thể mất). Video call dùng UDP vì mất 1-2 frame không sao, nhưng chuyển tiền phải dùng TCP! Proxy vs Reverse Proxy: Proxy đứng phía client (bảo vệ người dùng). Reverse proxy đứng phía server (bảo vệ server). Nhớ: “reverse” = đảo ngược vị trí. Latency vs Bandwidth: Latency = thời gian nước chảy từ đầu ống đến cuối ống. Bandwidth = độ rộng của ống. Ống to mà dài thì vẫn chậm! 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Khi hệ thống lớn dần, các service cần “nói chuyện” với nhau mà không phải đợi nhau — đó là lúc Message Queue xuất hiện. AWS cung cấp SQS (Simple Queue Service) và SNS (Simple Notification Service) để giải quyết bài toán này. Nắm vững thuật ngữ messaging sẽ giúp bạn đọc docs AWS nhanh hơn và thiết kế hệ thống distributed tốt hơn. 🔹 Khái niệm cơ bản về Queue English IPA Tiếng Việt Example queue /kjuː/ hàng đợi tin nhắn Each microservice reads messages from its own queue. message /ˈmɛsɪdʒ/ tin nhắn, thông điệp The order service sends a message to the payment queue. polling /ˈpoʊlɪŋ/ truy vấn định kỳ The consumer uses long polling to check for new messages. batch /bætʃ/ lô, nhóm xử lý cùng lúc You can receive up to 10 messages in a single batch. 🔹 Cấu hình & xử lý lỗi English IPA Tiếng Việt Example visibility timeout /ˌvɪzəˈbɪləti ˈtaɪmaʊt/ thời gian ẩn tin nhắn Set the visibility timeout to 30 seconds so other consumers don’t pick up the same message. dead-letter queue /dɛd ˈlɛtər kjuː/ hàng đợi chứa tin nhắn lỗi Messages that fail 3 times are moved to the dead-letter queue for investigation. FIFO /ˈfaɪfoʊ/ vào trước ra trước Use a FIFO queue to guarantee the order of transactions. retention period /rɪˈtɛnʃən ˈpɪəriəd/ thời gian lưu giữ tin nhắn The default retention period for SQS messages is 4 days. 🔹 SNS & mô hình Pub/Sub English IPA Tiếng Việt Example topic /ˈtɒpɪk/ chủ đề (kênh phát tin) Create an SNS topic for order notifications. subscription /səbˈskrɪpʃən/ đăng ký nhận tin Add an email subscription to the alert topic. publisher /ˈpʌblɪʃər/ bên phát tin nhắn The API service acts as the publisher for all events. subscriber /səbˈskraɪbər/ bên nhận tin nhắn Each subscriber receives a copy of the published message. fan-out /fæn aʊt/ phân phối tin nhắn đến nhiều nơi Use SNS-to-SQS fan-out to send one event to multiple queues. 💡 Mẹo ghi nhớ Queue đọc giống “cue” — tưởng tượng tin nhắn xếp hàng chờ giống người xếp hàng mua vé. FIFO = First In, First Out — giống queue ở siêu thị, ai đến trước thì được phục vụ trước. Fan-out = quạt tỏa ra — một tin nhắn “tỏa” đến nhiều subscribers, giống quạt thổi gió ra nhiều hướng. 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...

Serverless đang là xu hướng lớn trong cloud computing, và AWS Lambda là service serverless phổ biến nhất. Bạn chỉ cần viết code, không lo quản lý server — nhưng để dùng tốt, bạn cần hiểu đúng các thuật ngữ. Cùng học 14 từ vựng quan trọng nhất nhé! ⚡ 🔹 Cấu trúc Function English IPA Tiếng Việt Example function /ˈfʌŋkʃən/ hàm — đơn vị code chạy trên Lambda Deploy the function that processes image thumbnails to production. handler /ˈhændlər/ hàm xử lý chính — entry point The handler receives the event object and returns the response. runtime /ˈrʌntaɪm/ môi trường thực thi (Node.js, Python…) We chose the Python 3.11 runtime for our data processing functions. layer /ˈleɪər/ lớp — thư viện dùng chung giữa các function Package shared dependencies into a layer to reduce deployment size. 🔹 Kích hoạt & Xử lý English IPA Tiếng Việt Example trigger /ˈtrɪɡər/ sự kiện kích hoạt function An S3 upload event is configured as the trigger for the processing function. event /ɪˈvɛnt/ sự kiện — dữ liệu đầu vào The event object contains the request body and query parameters. invocation /ˌɪnvəˈkeɪʃən/ lần gọi hàm Each invocation is billed based on execution time and memory used. payload /ˈpeɪloʊd/ dữ liệu gửi kèm khi gọi function Keep the payload under 6 MB for synchronous invocations. 🔹 Hiệu năng & Giới hạn English IPA Tiếng Việt Example cold start /koʊld stɑːrt/ khởi động lạnh — lần chạy đầu chậm A cold start can add 1-2 seconds of latency to the first request. concurrency /kənˈkʌrənsi/ số lượng thực thi đồng thời Set reserved concurrency to 100 to prevent the function from consuming all available capacity. timeout /ˈtaɪmaʊt/ thời gian tối đa cho phép chạy Increase the timeout to 30 seconds for functions that call external APIs. memory allocation /ˈmɛməri ˌæləˈkeɪʃən/ dung lượng bộ nhớ được cấp Raising the memory allocation to 512 MB also increases the CPU power proportionally. 🔹 Xử lý lỗi & Cấu hình English IPA Tiếng Việt Example dead letter queue /dɛd ˈlɛtər kjuː/ hàng đợi cho message xử lý thất bại Route failed events to a dead letter queue so we can investigate later. environment variable /ɪnˈvaɪrənmənt ˈvɛriəbl/ biến môi trường Store the database connection string in an environment variable, not in code. 💡 Mẹo ghi nhớ Cold start = “khởi động xe buổi sáng lạnh” — lần đầu chạy mất thời gian warm up. Các lần sau (warm start) sẽ nhanh hơn nhiều. Handler = “người tiếp nhận” — giống receptionist ở quầy lễ tân, nhận request rồi xử lý. Dead letter queue = “hộp thư chết” — thư không giao được thì bỏ vào đây. Tương tự, event xử lý fail sẽ được chuyển vào DLQ để debug. 📝 Bài tập Điền từ thích hợp vào chỗ trống: ...